Nieuws   Biografie   Museum   Portfolio   Contact   Nieuwsbrief   Home  
EUGEEN VAN MIEGHEM (1875-1930) - EEN KUNSTENAAR VAN HET VOLK

 

Van Mieghem werd geboren in het hartje van de oude haven op 1 oktober 1875 (vader hield café, eerst op de Van Meterenkaai, daarna in de Montevideostraat op het Eilandje).
In zijn jeugdjaren werd hij geconfronteerd met het harde leven aan de waterkant. Op de lagere school toonde hij reeds zijn tekentalent. Rond 1892 kwam hij aan de Antwerpse Academie in contact met het werk van o.a. Van Gogh, Seurat, Meunier en de Toulouse-Lautrec.

Door de jongerenvereniging "De Kapel" (Godshuis Lantschot nabij het Hessenhuis) maakte hij kennis met de ideeën van het anarchisme. Er groeide in hem een idealisme dat hij nooit zou verloochenen. Hij zou de kunstenaar worden van het typische havenvolk: de buildragers, de zakkenmaaksters, emigranten, schippers en zwervers.

 

 

In 1896 werd hij echter door Professor Siberdt (dezelfde die tien jaar eerder Vincent Van Gogh wegstuurde) van de academie verwijderd. De kunstenaar, die niet wou plooien voor het academische onderricht, ging dan maar in dienst van zijn vader werken als scheepsbevrachter (het café van moeder werd vooral bezocht door binnenschippers). Van Mieghem bleef tekenen en op zijn tochten door de haven nam hij steeds een schetsboek mee om zijn indrukken op papier te zetten.

In zijn sociale belangstelling werd de kunstenaar bijzonder geboeid door deze duizenden landverhuizers die hun land van oorsprong (vooral Polen en Rusland) voor de pogroms ontvluchtten om hun geluk te gaan zoeken in de Nieuwe Wereld. In 1901 kende Van Mieghem heel wat succes op de Brusselse salon van "La Libre Esthétique" waar zijn achttal pastels en tekeningen hingen naast werk van Franse impressionisten als o.a. Monet, Cézanne, Pissarro, Renoir en Vuillard. Op 28 januari 1902 huwde hij met zijn verloofde Augustine Pautre, een Brussels meisje dat lessen volgde aan de Antwerpse Academie. Op 11 november van dat jaar werd een zoontje geboren dat naar zijn vader Eugeen werd genoemd.

 

 

In 1904 verbleef Van Mieghem in Amsterdam en verscheen in Londen een uitgebreid artikel over hem onder de titel "An Artist of the People". De pastels uit die periode over de arbeid aan de haven zijn zeldzame getuigen van de realiteit van die harde tijd. Van Mieghem idealiseert de arbeid niet zoals een Meunier maar toont haar onverbloemd. Koppig en nukkig zoekt hij ook geen contact met potentiële kopers of kunstcritici. De Antwerpse burgerij van het begin van de vorige eeuw zal dan ook zijn werk niet kopen. Eind november 1904 wordt zijn jonge vrouw Augustine ziek nadat ze als naaktmodel in het atelier voor een groep kunstenaars poseerde. Van Mieghem zal haar weergeven in een indrukwekkende reeks tekeningen en pastels die gesitueerd kan worden naast gelijkaardig werk van kunstenaars als Rembrandt (Saskia) en Ferdinand Hodler (de beroemde reeks van zijn zieke vrouw Valentine Godé uit 1915). Teneergeslagen door het verdriet om het overlijden van Augustine op 12 maart 1905 (door tuberculose) zal Van Mieghem tot 1910 niet meer exposeren.

 

 

Na zijn eerste individuele expositie in 1912 in het Antwerpse Koninklijk Kunstverbond volgde eindelijk internationale belangstelling met groepstentoonstellingen in Keulen en Den Haag die echter door de Eerste Wereldoorlog abrupt werd afgebroken. Tijdens de oorlog bleef hij bij zijn moeder wonen in de havenbuurt. In maart 1919 zal hij in Antwerpen zijn oorlogswerk exposeren in het Koninklijk Kunst-verbond. Deze merkwaardige reeks van vooral tekeningen en pastels kende sterke bijval bij de kunstcritici die dit werk vergeleken met dit van Steinlen, Forain en Käthe Kollwitz. In 1920 werd Van Mieghem benoemd tot leraar aan de Antwerpse Academie en tot aan zijn dood in 1930 zal hij bijna jaarlijks deelnemen aan de salons in Antwerpen en Brussel. Bijzonder aangrijpend is de reeks van de lijdensweg van Christus die Van Mieghem maakte in 1929, kort voor zijn dood. De kunstenaar overleed op 24 maart 1930, aan een hartaderbreuk, amper 54 jaar oud.

 

 

Als geen ander heeft hij het leven van de gewone mens, levend en werkend in een wereldhaven, getekend en geschilderd. In zijn weergave van het sociale sluit hij nauw aan bij de kracht en de authenticiteit van een Jean-François Millet. Net als deze voorloper in de sociale kunst heeft Van Mieghem zijn eigen omgeving nooit moeten verlaten om onderwerpen te zoeken voor zijn kunst. De wereld lag vóór zijn deur.

  hosted by Xenco - Valid XHTML 1.1!